Sáng ngày 29/11/2022, chính quyền tỉnh Trà Vinh (tên gọi Khmer: Prey Nokor) đã bắt giữ một người Khmer Krom đang đứng ra bảo vệ mảnh đất hương hỏa của gia đình trước nguy cơ bị cưỡng chế sung công. Vụ việc nhanh chóng gây phẫn nộ trong cộng đồng người Khmer Krom và thu hút sự chú ý của nhiều tổ chức theo dõi nhân quyền khu vực.
Nằm chặn trước máy ủi, tuyên bố chấp nhận chết
Nhân vật trung tâm của vụ việc là ông Thạch Nhứk, cư dân ấp Phno Lơ, xã Đôm Bôk Ba, huyện Phno Đách, tỉnh Trà Vinh. Theo thông tin từ nhà hoạt động nhân quyền người Khmer Krom Tô Hoàng Chương — người trực tiếp theo dõi hồ sơ vụ việc và cung cấp thông tin cho đài Tiếng nói Campuchia Krom và báo Prey Nokor — câu chuyện thực sự bắt đầu từ ngày 15/10/2022.
Vào ngày đó, chính quyền địa phương huy động một lực lượng liên ngành đông đảo cùng máy móc hạng nặng tiến vào khu đất của ông Thạch Nhứk với mục đích đóng cọc phân định ranh giới, chuẩn bị thu hồi đất về tay nhà nước. Không chấp nhận bị tước đoạt, ông Thạch Nhứk đã làm một điều khiến cả đoàn cưỡng chế phải dừng lại: ông nằm thẳng trước bánh xe máy ủi, tuyên bố thà chết chứ không rời đất. Trước thái độ quyết liệt đó, đoàn cưỡng chế buộc phải rút lui.
Bạo lực trước khi bắt giam
Tuy nhiên, sự việc không dừng lại ở đó. Ông Tô Hoàng Chương cho biết, ngay trước khi ông Thạch Nhứk bị bắt vào sáng 29/11/2022, lực lượng chức năng đã sử dụng bạo lực với nhiều thành viên trong gia đình ông khi họ cùng nhau kéo ra bảo vệ phần đất đang bị đe dọa cắm mốc cưỡng chiếm. Sau đó, ông Thạch Nhứk bị bắt giữ với lý do chính thức là “gây rối, cản trở cơ quan chức năng thi hành công vụ”.
“Đất này có trước khi nhà nước các ông tồn tại”
Trước khi bị bắt, ông Thạch Nhứk đã khẳng định quan điểm của mình một cách dứt khoát: mảnh đất tranh chấp là tài sản tổ tiên người Khmer để lại từ hàng nghìn năm trước, trong khi chính phủ Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam chỉ mới tiếp quản vùng đất Campuchia Krom từ ngày 30/4/1975. Theo ông, không có bất kỳ cơ sở pháp lý hay đạo lý nào cho phép chính quyền tước đoạt di sản đó của ông và gia đình.
Cộng đồng Khmer Krom lên tiếng
Vụ bắt giữ ông Thạch Nhứk không phải là trường hợp đơn lẻ. Các tổ chức theo dõi tình hình người Khmer Krom ghi nhận rằng tranh chấp đất đai giữa người bản địa Khmer và chính quyền địa phương tại các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long vẫn là một vấn đề âm ỉ và chưa được giải quyết thỏa đáng. Việc người dân bị bắt giam khi đứng ra bảo vệ đất đai của mình tiếp tục làm dấy lên lo ngại về quyền lợi của cộng đồng thiểu số Khmer Krom tại Việt Nam.
Nguồn: Đài Tiếng nói Campuchia Krom (VOKK) / Tác giả gốc: Sơn Chăng Chơn
Leave a Reply