Ngày 4/7/2004, một sự kiện chưa từng có trong suốt 17 năm đã diễn ra ngay giữa thủ đô Washington DC: 58 người Thượng từ bang Bắc Carolina, Mỹ, mặc trang phục truyền thống rực rỡ, hiên ngang diễu hành trong Lễ diễu hành Quốc khánh Mỹ do tổ chức MHRO (Montagnard Human Rights Organization) sắp xếp. Đây là lần đầu tiên cộng đồng người Thượng tại Mỹ được công khai tôn vinh bản sắc của mình trên đất nước đã cưu mang họ.
Nền văn hóa từng bị thế giới “quên lãng”
Trong nhiều thập kỷ, văn hóa đặc sắc của người Thượng — những dân tộc bản địa sinh sống trên dải Trường Sơn hùng vĩ — gần như vô hình với thế giới bên ngoài. Phải đến khi định cư tại Mỹ, đặc biệt là tại Bắc Carolina, họ mới thực sự được tự do thực hành tín ngưỡng và gìn giữ bản sắc. Cộng đồng người Thượng tại đây bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến chính phủ và nhân dân Mỹ vì đã dang tay che chở.
Đĩa CD lịch sử: Ghi lại tiếng hát trước khi tắt lịm
Nhưng sự kiện diễu hành chỉ là bề nổi. Điều thực sự khẩn cấp hơn là nguy cơ âm nhạc truyền thống của người Thượng biến mất mãi mãi. Nhiều nghệ nhân cao tuổi — những người duy nhất còn nắm giữ các làn điệu cổ xưa — đã không có cơ hội ghi âm tại Việt Nam. Và giờ, tuổi tác đang dần cướp đi họ.
Chính vì vậy, đĩa CD mang tên “Anak Cu Chiang” ra đời như một cuộc giải cứu văn hóa thực sự. Đây là đĩa nhạc đầu tiên thuộc thể loại này, được thực hiện với sự hỗ trợ tài chính từ Quỹ Z. Smith Reynolds thông qua dự án Vietnam Highlands Assistance Project (VHAP). Không chỉ là âm nhạc, đĩa còn kèm theo sách nhỏ với lời bài hát, ảnh hiếm, bình luận lịch sử và bản dịch các tác phẩm.
5 dân tộc, một tiếng nói chung
Điều đặc biệt là đĩa CD này tổng hợp âm nhạc của cả 5 nhóm dân tộc lớn vùng Tây Nguyên: Bahnar, Jarai, Rhade, Koho và Mnong — với đủ cả lời ca lẫn nhạc khí truyền thống. Tiếng của những nhạc cụ độc đáo như cing, dingbuot, ding nam, trung và ding tak ta vang lên, cùng với thể loại ngâm kể thơ tinh tế mang tên Klei Kut, Klei Due — những âm thanh mà nếu không được lưu giữ ngay hôm nay, có thể sẽ không bao giờ còn được nghe lại.
Mua một đĩa CD — cứu cả một nền văn hóa
Mỗi chiếc đĩa bán ra với giá 20 USD không chỉ là giao dịch thương mại — đó là một hành động bảo tồn văn hóa. Để đặt mua, gửi séc đến địa chỉ: The Montagnard Culture Group, 1018 Castalia Drive, Cary, NC USA 27513. Một khoản tiền nhỏ, nhưng ý nghĩa của nó có thể vượt qua nhiều thế hệ.
Leave a Reply