Liên minh châu Âu đang bước vào một trong những chương gây tranh cãi nhất trong lịch sử chính sách di trú của khối này: kế hoạch lập các “trung tâm hồi hương” (return hubs) nằm ngoài lãnh thổ EU — nơi người bị từ chối tị nạn sẽ bị đưa đến, dù họ không có bất kỳ mối liên hệ nào với quốc gia đó. Điều đáng sợ hơn: danh sách các điểm đến tiềm năng toàn là những cái tên khiến giới bảo vệ nhân quyền phải rùng mình.
Nghị viện châu Âu thông qua, 19 nước ký tên ủng hộ
Ngày 17/6 vừa qua, Nghị viện châu Âu đã thông qua Quy định Hồi hương mới, mở đường cho việc giam giữ, trục xuất cưỡng bức và chuyển giao người di cư ra ngoài biên giới EU. Chỉ hai ngày sau, 19 quốc gia thành viên cùng ký vào một bức thư ngỏ, kêu gọi “tận dụng tối đa các khả năng mới” mà các trung tâm hồi hương này mang lại. Làn sóng ủng hộ đang tăng tốc đến mức đáng lo ngại.
Những cái tên khiến thế giới giật mình
Năm quốc gia — Áo, Đan Mạch, Đức, Hy Lạp và Hà Lan — đã công khai bày tỏ mong muốn thiết lập một trung tâm hồi hương chung. Theo các nguồn tin, danh sách điểm đến đang được cân nhắc bao gồm:
- Rwanda và Uganda (Đông Phi)
- Uzbekistan và Kazakhstan (Trung Á)
- Tunisia, Libya, Ai Cập và Mauritania (Bắc Phi)
- Ethiopia (Vùng Sừng châu Phi)
Đây đều là những quốc gia bị quốc tế chỉ trích vì hồ sơ nhân quyền đáng lo ngại. Tổ chức Theo dõi Nhân quyền (HRW) khẳng định không một quốc gia nào trong danh sách này có thể vượt qua một cuộc đánh giá nhân quyền nghiêm túc — trong đó Rwanda và Uzbekistan được cho là đang dẫn đầu danh sách ưu tiên.
Trẻ em cũng không được miễn trừ
Điều khiến dư luận phẫn nộ nhất: kế hoạch này áp dụng với tất cả mọi người, kể cả các gia đình có con nhỏ. Chưa ai có thể trả lời rõ ràng những câu hỏi cơ bản nhất: Người bị chuyển đến có bị giam giữ không? Trong bao lâu? Họ có bị tiếp tục trục xuất về nước gốc — nơi tính mạng họ có thể bị đe dọa — hay không? Và nếu quyền của họ bị vi phạm, họ có thể khiếu nại ở đâu?
HRW: Đây là “chuỗi trục xuất nguy hiểm”
HRW cảnh báo rằng các vụ trục xuất sang nước thứ ba thường dẫn đến tình trạng giam giữ tùy tiện, ngược đãi, bần cùng hóa và đặc biệt là chain refoulement — tức là bị đẩy từ nước này sang nước khác cho đến khi rơi vào tay các chế độ nguy hiểm. Bài học nhãn tiền đến từ Mỹ: các vụ trục xuất người di cư nước thứ ba đến Mexico, El Salvador, Rwanda, Cameroon hay Nam Sudan đã khiến nhiều người rơi vào cảnh bị hại, hoàn toàn bác bỏ tinh thần tuân thủ thiện chí luật nhân quyền quốc tế.
Tiếng nói phản đối từ chính nội bộ EU
Không phải toàn bộ châu Âu đồng thuận. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron và Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sanchez đã lên tiếng phản đối mô hình trung tâm hồi hương này. HRW kêu gọi các nhà lãnh đạo EU yêu cầu những điều kiện bảo vệ tối thiểu bắt buộc trước khi bất kỳ đồng tiền nào của EU được chi ra, bao gồm: đánh giá nhân quyền toàn diện, thẩm định từng cá nhân trước khi chuyển giao, điều kiện tiếp nhận rõ ràng, cơ chế khiếu nại hiệu quả và hệ thống giám sát độc lập minh bạch.
Trong bối cảnh làn sóng dân túy chống di cư đang dâng cao khắp châu Âu, câu hỏi đặt ra là: liệu EU có sẵn sàng đánh đổi các giá trị nhân quyền cốt lõi để đổi lấy những con số thống kê trục xuất ấn tượng trên bảng tin tức?
===
Leave a Reply