Một gia đình người Khmer Krom tại tỉnh Trà Vinh vừa lên tiếng tố cáo chính quyền địa phương cản trở họ tổ chức lễ mừng thọ mẹ — một nghi lễ truyền thống mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc trong văn hóa Khmer. Điều khiến dư luận bức xúc hơn: gia đình này chính là nạn nhân của vụ cưỡng chiếm đất chấn động năm 2022, khi người chủ nhà đã liều mình nằm trước lưỡi máy ủi để bảo vệ đất tổ tiên.
Hơn 10 cán bộ kéo đến tận sân, lập biên bản cấm làm lễ
Sáng ngày 10/6, khi gia đình ông Thạch Nhứt ở ấp Phno Trên, xã Đôm Bốk Ba, huyện Phno Đách, tỉnh Trà Vinh đang dựng rạp chuẩn bị tổ chức lễ mừng thọ mẹ, hơn 10 cán bộ chính quyền cơ sở đã kéo đến tận nơi. Không có cảnh báo, không có đối thoại — họ lập biên bản và tuyên bố không cho phép tổ chức buổi lễ.
Đáng chú ý, ông Thạch Nhứt cho biết ông đã làm đơn xin phép tổ chức lễ từ ngày 4/6 — tức sáu ngày trước đó. Trưởng ấp đã đồng ý, nhưng yêu cầu phải trình lên cấp xã. Tuy nhiên, hồ sơ bị “chặn lại” ngay tại cấp xã, không được giải quyết, không được từ chối chính thức — chỉ đơn giản là im lặng, cho đến khi cán bộ ập đến ngăn cản vào đúng buổi sáng chuẩn bị làm lễ.
Buổi lễ mang hai ý nghĩa: Mừng thọ mẹ và tưởng niệm một năm mất đất
Theo ông Thạch Nhứt, buổi lễ dự định tổ chức không chỉ để mừng thọ mẹ mà còn để tưởng niệm tròn một năm ngày gia đình ông bị cưỡng chiếm đất — mảnh đất mà ông khẳng định tổ tiên người Khmer đã sinh sống hàng nghìn năm, trước cả khi chế độ hiện tại thiết lập quyền kiểm soát vùng đất này vào ngày 30/4/1975. Ông cho rằng hành động ngăn cản của chính quyền có chủ đích, nhằm bịt miệng người Khmer Krom, không cho họ thực hành tín ngưỡng và tưởng nhớ lịch sử của chính mình.
Năm 2022: Người đàn ông nằm xuống trước máy ủi để giữ đất
Câu chuyện của ông Thạch Nhứt không phải bắt đầu từ hôm nay. Năm 2022, chính quyền đã điều động lực lượng hỗn hợp cùng máy móc hạng nặng đến để san ủi, cưỡng chiếm phần đất của gia đình ông. Trước tình thế đó, ông Thạch Nhứt đã tuyên bố sẵn sàng chết tại chỗ, nằm xuống ngay trước bánh xích máy ủi, kiên quyết không rời đi. Hành động liều lĩnh đó buộc lực lượng thi hành phải rút lui. Tuy nhiên, câu chuyện về mảnh đất ấy vẫn chưa có hồi kết.
Người Khmer Krom và hành trình đòi quyền tín ngưỡng
Vụ việc tại Trà Vinh một lần nữa làm dấy lên mối lo ngại về quyền thực hành tín ngưỡng và văn hóa của cộng đồng Khmer Krom tại Việt Nam. Những lễ nghi truyền thống tưởng chừng bình thường như mừng thọ cha mẹ, cúng giỗ hay tưởng niệm lại trở thành điều phải “xin phép” — và đôi khi bị từ chối không lý do. Ông Thạch Nhứt khẳng định ông sẽ tiếp tục lên tiếng, bởi đây không chỉ là chuyện của một gia đình, mà là quyền sống, quyền nhớ cội nguồn của cả một cộng đồng.
Leave a Reply