Trong 2 tháng đầu năm 2023, ít nhất 6 nhà hoạt động nhân quyền, quyền lao động cùng người dân Khmer Krom đã bị phía Việt Nam bắt giữ, triệu tập đe dọa hoặc cáo buộc liên quan đến các hoạt động vận động cho quyền của người bản địa. Thông tin này được nhắc lại trong các bản tin của VOKK và báo Prey Nokor, cho thấy mức độ căng thẳng đang leo thang nhanh chóng.
Theo nội dung được công bố, một trong những trường hợp đáng chú ý là thanh niên Triệu Siêu, bị chính quyền tại tỉnh Sóc Trăng xử phạt 7,5 triệu đồng, tương đương khoảng 320 USD, vì chia sẻ thông tin về người Khmer Krom trên mạng xã hội Facebook. Phía chức năng cáo buộc anh với nội dung “lợi dụng quyền tự do và xâm phạm lợi ích của nhà nước”.
Cũng tại Sóc Trăng, thanh niên Y Nh Minh Quang bị triệu tập và bị đe dọa không được phát biểu về quyền bản địa của người Khmer Krom, không được phổ biến các tài liệu pháp lý quốc tế của Liên Hợp Quốc liên quan đến quyền của người bản địa, đồng thời không được mặc áo thun có in biểu tượng quốc kỳ và bản đồ Kampuchea Krom. Một trường hợp khác là thanh niên Y Nét, người hoạt động quảng bá văn hóa và bảo tồn nghệ thuật Khmer Krom, bị buộc lăn tay cam kết chấm dứt các hoạt động liên quan đến việc đòi quyền bản địa để đổi lấy việc được trả tự do.
Ngày 18/2/2023, tại Sóc Trăng, ông Lâm Vong, một người Khmer Krom, tiếp tục bị triệu tập thẩm vấn và bị đe dọa bắt giữ nếu còn tiếp tục phân phát áo thun có biểu tượng quốc kỳ và bản đồ Kampuchea Krom cho những người Khmer Krom khác. Những động thái này cho thấy phạm vi giám sát và gây áp lực không chỉ dừng ở giới hoạt động mà còn lan sang cả người dân thường.
Trước làn sóng này, Liên đoàn Khmer Kampuchea Krom có trụ sở tại Mỹ đã ra tuyên bố khẩn ngày 21/1/2023, lên án việc chính quyền Việt Nam tra tấn và đàn áp các nhà hoạt động bất bạo động Khmer Krom, trong bối cảnh Việt Nam đang là thành viên Hội đồng Nhân quyền Liên Hợp Quốc. Tổ chức này kêu gọi cộng đồng quốc tế gây sức ép để Việt Nam tôn trọng các quyền cơ bản của người Khmer Krom, thực hiện nghiêm túc các cam kết quốc tế, trong đó có Công ước của Liên Hợp Quốc chống tra tấn và các hình thức đối xử, trừng phạt tàn bạo, vô nhân đạo hoặc hạ nhục con người.
Liên đoàn này cũng yêu cầu chính phủ Việt Nam hủy bỏ các cáo buộc nhằm vào người Khmer Krom, trả tự do ngay cho Triệu Siêu và chấm dứt việc liên tục triệu tập các nhà hoạt động đến làm việc với công an. Theo tuyên bố, họ phải được quyền nói, chia sẻ và bày tỏ quan điểm trên mạng xã hội đúng như các cam kết mà Việt Nam đã ký với Liên Hợp Quốc.
Tuy nhiên, theo bài viết gốc, bất chấp những lời kêu gọi quốc tế, chiến dịch nhắm vào thanh niên Khmer Krom vẫn tiếp diễn. Sáng 22/2/2023, tại tỉnh Trà Vinh, thanh niên Thạch Bút Tiêng bị triệu tập làm việc trong nhiều giờ rồi mới được về nhà. Anh bị buộc phải cởi áo thun có in quốc kỳ và bản đồ Kampuchea Krom, kèm lời đe dọa rằng nếu tiếp tục mặc chiếc áo này, anh có thể bị quy vào tội “phản quốc” và bị xử lý theo pháp luật, thậm chí đối mặt án tù.
Chưa dừng lại ở đó, công an tại Trà Vinh còn gửi giấy triệu tập một nhà hoạt động Khmer Krom khác là Thạch Tha đến làm việc vào sáng 23/2 liên quan đến chuyến đi sang Campuchia chữa bệnh. Trước đó, ông Thạch Tha từng bị cáo buộc phát tán thông tin sai sự thật. Phía chức năng cho rằng ông đã tham gia với vai trò diễn giả trong chương trình phát sóng của VOKK ở nước ngoài và cung cấp các thông tin thực tế về tình hình vi phạm nhân quyền tại Kampuchea Krom.
Đài Á Châu Tự Do bản tiếng Khmer, dẫn lại các báo cáo nhân quyền của các tổ chức quốc tế và Bộ Ngoại giao Mỹ, cho biết chính phủ Việt Nam tiếp tục bị ghi nhận có các vi phạm nhân quyền nghiêm trọng. Riêng trong năm 2022, nhà chức trách Việt Nam bị cáo buộc có các hành vi như bắt giữ trái pháp luật, giết người tùy tiện, tra tấn, đối xử tàn bạo và vô nhân đạo. Dù đôi khi chính quyền có xử lý một số cán bộ vi phạm hoặc tham nhũng, nhiều cảnh sát và quan chức có quyền lực vẫn bị cho là thoát khỏi trách nhiệm pháp lý do tình trạng miễn trừ và không bị trừng phạt.
Leave a Reply