Lần đầu tiên trong lịch sử: Tượng anh hùng Oknha Son Kuy được rước khắp Trà Vinh
Vào lúc 1 giờ chiều ngày 28 tháng 2 năm 2023, một sự kiện chưa từng có đã diễn ra trên vùng đất Khmer Krom: bức tượng của anh hùng dân tộc Oknha Son Kuy — vừa được hoàn thành và khánh thành — đã được đoàn rước gồm hàng chục tăng ni và nhà hoạt động nhân quyền người Khmer Krom long trọng rước đi vòng quanh tỉnh Trà Vinh. Đây được xem là lần đầu tiên trong toàn bộ lịch sử vùng đất Khmer Krom có sự kiện xây dựng và rước tượng anh hùng Oknha Son Kuy theo nghi thức trang trọng như vậy.
Bức tượng do Đại đức Kim Samrith, trụ trì chùa Arun Reangsey Chak Agkrong tại huyện Kanchorng, tỉnh Trà Vinh, chủ trì xây dựng. Đoàn rước xuất phát từ nhà xưởng điêu khắc ở huyện Kampong Thom, đi qua cây thốt nốt do chính tay Oknha Son Kuy trồng năm 1841 tại thị xã Trà Vinh, qua hồ Kuu gần chùa Angkor Reachborei, rồi đến chùa Bodhivong Kampong Dong ở huyện Kanchorng — nơi ghi dấu trận chiến lịch sử của nghĩa quân Oknha Son Kuy với quân Nguyễn — và kết thúc tại chùa Bodhichulamani Preah Chedi ở huyện Thkov, nơi đang lưu giữ tháp thờ của ông.
Anh hùng tự nguyện dâng đầu để bảo vệ Phật giáo và văn hóa Khmer
Oknha Son Kuy sinh năm 1771, mất năm 1841, thọ 70 tuổi. Ông là tri phủ Trà Vinh, người đã lãnh đạo người dân Khmer Krom đứng lên chống lại chiếu chỉ đồng hóa tàn bạo của vua Thiệu Trị nhà Nguyễn — triều đình bắt người Khmer Krom phải từ bỏ trang phục, phong tục, và cả Phật giáo Theravada để theo Phật giáo Đại thừa theo kiểu người Việt. Nghĩa quân của ông đã chiến đấu qua nhiều trận, trong đó có trận tại chùa Bodhivong Kampong Dong, nơi ông chém chết tướng giặc Trần Trọng Tiên ngay trước cổng chùa — một địa điểm mà người Việt vẫn còn lập miếu thờ tại đây cho đến ngày nay.
Nhận thấy nghĩa quân của mình không thể địch lại quân đội chính quy của triều Nguyễn, Oknha Son Kuy đã chuyển sang đàm phán. Nhưng khi mọi nỗ lực đều thất bại, ông đã tự nguyện nộp mình chịu chém đầu vào năm 1841 — đổi lấy cam kết triều đình Nguyễn cho phép người Khmer Krom được tiếp tục thờ Phật, giữ phong tục và ngôn ngữ của mình. Sự hy sinh đó đã giúp bảo tồn bản sắc văn hóa Khmer Krom suốt hơn 180 năm qua.
Quốc tế công nhận — ASEAN vinh danh ông là anh hùng đại diện của Campuchia
Sự vĩ đại của Oknha Son Kuy không chỉ được người Khmer Krom ghi nhớ. Năm 2015, trang tin quốc tế Rappler có trụ sở tại Philippines đã tổ chức bình chọn các anh hùng đại diện cho từng quốc gia ASEAN, và Oknha Son Kuy được chọn là anh hùng dân tộc đại diện cho Campuchia trong danh sách 14 anh hùng ASEAN. Rappler đã viết: “Oknha Son Kuy bị chém đầu năm 1841 bởi người Việt, đổi lấy việc bảo tồn Phật giáo và văn hóa cho người Khmer Krom thực hành cho đến ngày nay.”
Danh sách 14 anh hùng ASEAN trong cuộc bình chọn này bao gồm những tên tuổi lừng danh như Jose Rizal (Philippines), Aung San (Myanmar), Tunku Abdul Rahman (Malaysia), Raden Sudirman (Indonesia) và nhiều vị anh hùng khác — và Oknha Son Kuy sánh vai cùng họ như một biểu tượng của lòng dũng cảm và tinh thần hy sinh vì dân tộc.
Cộng đồng xúc động — Tượng sẽ được thờ phụng vĩnh viễn tại chùa
Ông Seng Samreach, Cố vấn cấp cao của Liên đoàn Khmer Kampuchea Krom, đã chia sẻ trên Facebook cá nhân rằng đây là “sự kiện lịch sử trọng đại để tưởng nhớ công ơn và khí phách cao cả của Oknha Son Kuy (1771–1841) — người không chỉ được người Khmer công nhận mà cả cộng đồng quốc tế cũng thừa nhận là anh hùng.” Ông bày tỏ sự kính trọng sâu sắc đối với tinh thần yêu nước và lòng dũng cảm của các tăng ni và đồng bào đã thực hiện sự kiện này, cho rằng hành động đó “đã thức tỉnh tinh thần của mọi người con Khmer Krom về giá trị của cuộc sống và bản sắc dân tộc.”
Sau lễ rước, bức tượng hiện đang được đặt tạm tại nhà ông Thach Tha ở phum Bantay Kro, huyện Thkov, để chuẩn bị cho lễ kỷ niệm Ngày Quốc tế Phụ nữ 8/3. Sau khi lễ kết thúc, tượng Oknha Son Kuy sẽ được rước về thờ phụng vĩnh viễn tại chùa Arun Reangsey Chak Agkrong, huyện Kanchorng, tỉnh Trà Vinh — nơi sẽ trở thành điểm hành hương của cộng đồng Khmer Krom để tưởng nhớ vị anh hùng bất tử của họ.
Leave a Reply