Một sự việc gây phẫn nộ trong cộng đồng Khmer Krom vừa được phanh phui: quan chức Phật giáo tỉnh Sóc Trăng — tên tiếng Khmer là Khlang — đã ra lệnh cấm một nhà sư trẻ mới xuất gia không được cư trú tại bất kỳ ngôi chùa nào trong toàn tỉnh. Con số không phải một hai ngôi chùa, mà lên tới 92 chùa và 38 trai đường — một lệnh cấm chưa từng có tiền lệ nhằm vào một cá nhân duy nhất.
Nhà sư bị cấm là ai?
Người bị nhắm đến là Sa di Yeung Khay — một cựu nhà hoạt động nhân quyền người Khmer Krom nổi tiếng, người vừa quyết định xuất gia theo Phật giáo tại chùa Mongkol Borey Tro Nom Sek, huyện Prasat Thmey, tỉnh Vĩnh Long. Trước khi khoác áo cà sa, ông từng nhiều lần lên tiếng đấu tranh cho quyền lợi của cộng đồng Khmer Krom và phản đối sự kiểm soát của chính quyền Việt Nam đối với vùng đất Nam Bộ. Chính vì lý lịch đấu tranh này mà ông trở thành cái gai cần nhổ trong mắt một số quan chức.
Ai ra lệnh cấm và vì sao?
Theo thông tin từ Liên đoàn Khmer Kampuchea Krom, chính Tỳ khưu Tang No — một quan chức Phật giáo cấp tỉnh Sóc Trăng — là người đã ký văn bản cấm toàn bộ 92 chùa và 38 trai đường trong tỉnh không được tiếp nhận Sa di Yeung Khay lưu trú. Điều đáng chú ý: không có bất kỳ cáo buộc vi phạm giới luật nào được đưa ra đối với vị sa di này.
Tỳ khưu Dhiti Dhammo, Trưởng ban Liên tôn giáo của Liên đoàn Khmer Kampuchea Krom, thẳng thắn chỉ đích danh động cơ đằng sau lệnh cấm này trong thư phản đối ngày 17 tháng 1: “Đây là hành động bất công trắng trợn. Quan chức Phật giáo này không suy xét gì cả, chỉ làm theo lệnh của người khác — và trước đây đã từng ép hoàn tục nhiều nhà sư Khmer Krom yêu nước.”
Liên đoàn Khmer Krom toàn cầu lên án
Trong thư chính thức gửi đi, Tỳ khưu Dhiti Dhammo nhân danh Liên đoàn Khmer Kampuchea Krom toàn thế giới yêu cầu quan chức Phật giáo tỉnh Sóc Trăng phải:
- Lập tức hủy bỏ lệnh cấm bất hợp pháp đối với Sa di Yeung Khay
- Công nhận và chào đón sự hiện diện của vị sa di này tại các chùa trong tỉnh
- Trân trọng những người Khmer Krom dám đấu tranh cho quyền lợi của cộng đồng mình
Liên đoàn cũng khẳng định rằng hành động này là phân biệt đối xử và vi phạm nghiêm trọng quyền của tăng sĩ Khmer Krom, đồng thời kêu gọi chấm dứt ngay lập tức.
Vi phạm cả giới luật Phật giáo
Trụ trì chùa Mongkol Borey Tro Nom Sek, Tỳ khưu Phen Chantara, nhấn mạnh rằng bất kỳ nhà sư nào được thọ giới đúng theo giới luật Phật giáo — có sự đồng ý của cha mẹ, có hòa thượng truyền giới hợp lệ — đều có quyền cư trú tại bất kỳ ngôi chùa nào trên đất Khmer Krom để tu học. Ông khẳng định hành động của quan chức tỉnh Sóc Trăng không chỉ sai về mặt đạo đức mà còn vi phạm thẳng vào giới luật Phật giáo.
Kinh điển Phật giáo cũng quy định rõ ràng: Tỳ khưu nào ngăn cản một tỳ khưu hoặc sa di khác — người giữ giới thanh tịnh, sống đúng theo Pháp và Luật — không được cư trú trong tự viện, thì chính người đó mới là kẻ hành xử xấu xa trong Phật pháp. Chiếu theo đó, chính vị quan chức ký lệnh cấm mới là người đang vi phạm đạo Phật.
Bối cảnh: Lịch sử đàn áp nhà sư Khmer Krom
Đây không phải lần đầu tiên quan chức Phật giáo tỉnh Sóc Trăng bị cáo buộc hợp tác với chính quyền để đàn áp tăng sĩ Khmer Krom. Trước đó, cũng chính cơ quan này đã phối hợp với nhà chức trách Việt Nam ép hoàn tục 5 nhà sư Khmer Krom với cáo buộc họ cầm đầu cuộc biểu tình trước trường Pali cấp cao tỉnh Sóc Trăng vào ngày 8 tháng 2 năm 2007 — sự kiện mà chính quyền gán nhãn là “gây rối trật tự xã hội” và “chống lại sự quản lý của Việt Nam đối với vùng Khmer Krom”.
Vụ việc của Sa di Yeung Khay một lần nữa đặt ra câu hỏi nhức nhối: Liệu tự do tôn giáo của người Khmer Krom tại Việt Nam có thực sự được bảo đảm, hay chiếc áo cà sa vẫn chưa đủ để bảo vệ một người dám lên tiếng cho quyền lợi cộng đồng mình?
Leave a Reply