Ngày 10/12/2022 — đúng dịp kỷ niệm 74 năm Tuyên ngôn Nhân quyền Quốc tế của Liên Hợp Quốc — cộng đồng người Khmer Krom tại huyện Thạnh Trị, tỉnh Trà Vinh đã tổ chức một buổi lễ tưởng niệm đặc biệt. Tại đây, ông Thach Thieng đã đọc bản tuyên bố chính thức thay mặt toàn thể đồng bào Khmer Krom, vạch trần những gì họ mô tả là một chiến dịch “diệt chủng lạnh” âm thầm nhưng có hệ thống.
74 Năm Tuyên Ngôn Nhân Quyền — Người Khmer Krom Vẫn Trắng Tay
Ngày 10/12/1948, Liên Hợp Quốc thông qua Tuyên ngôn Nhân quyền Quốc tế gồm 30 điều khoản, bảo đảm các quyền cơ bản như quyền sống, tự do và an toàn cá nhân (Điều 3), quyền tự do ngôn luận và thông tin không biên giới (Điều 19), quyền hội họp và lập hội ôn hòa (Điều 20), quyền tham gia đời sống văn hóa cộng đồng (Điều 27). Thế nhưng, theo bản tuyên bố, suốt 74 năm qua, người Khmer Krom chưa một lần được hưởng những quyền này trên chính mảnh đất tổ tiên của mình.
Chùa Chiền Bị Ép Xóa Tiếng Khmer, Đất Đai Bị Cưỡng Chiếm
Bản tuyên bố liệt kê một loạt cáo buộc cụ thể và nghiêm trọng:
- Chùa Phật giáo Khmer — vốn là linh hồn của cộng đồng — bị ép phải thay con dấu, văn bản chính thức và biểu ngữ từ chữ Khmer sang chữ Việt.
- Đất đai cha ông của người Khmer Krom bị tịch thu bất công, điển hình là trường hợp ông Thach Nhik tại ấp Phno Tren, xã Đom Bok Ba, huyện Phno Dach, tỉnh Trà Vinh.
- Nhóm thanh niên phát tài liệu của Liên Hợp Quốc về quyền của người bản địa liên tục bị chính quyền triệu tập thẩm vấn, tiêu biểu là trường hợp ông Chau Lina tại tỉnh Kiên Giang và ông Yanh Minh Vang tại tỉnh Sóc Trăng — thậm chí bị công ty sa thải vì áp lực từ chính quyền.
- Tết Nguyên Đán và Tết Thanh Minh của người Việt và người Hoa được nghỉ lễ đến nửa tháng, trong khi Tết truyền thống của người Khmer Krom không được công nhận nghỉ lễ chính thức.
- Toàn bộ tên làng, xã, huyện bằng tiếng Khmer đã bị xóa sổ, khiến thế hệ trẻ Khmer Krom không còn biết đến cội nguồn lịch sử của mình. Tên gọi “Khmer Krom” cũng bị thay thế bằng cụm từ “Người Dân Tộc” (Nguoi Dan Toc).
Cú Sốc Ngay Trong Ngày Nhân Quyền: Đe Dọa Phá Dỡ Nhà Học Chữ Khmer
Chi tiết gây phẫn nộ nhất trong bản tuyên bố: chính quyền địa phương tại ấp Kan Treng, tỉnh Long Hồ (Vĩnh Long) đã gửi văn bản cảnh báo sẽ cưỡng chế phá dỡ nhà học chữ Khmer đúng vào ngày 10/12/2022 — trùng khớp với thời điểm cộng đồng Khmer Krom đang tổ chức lễ kỷ niệm Ngày Nhân quyền Quốc tế. Đây là những ngôi nhà do người dân tự xây dựng để dạy chữ Khmer cho con em và tổ chức các nghi lễ Phật giáo truyền thống.
Việt Nam Vừa Vào Hội Đồng Nhân Quyền LHQ — Người Khmer Krom Đặt Câu Hỏi Lớn
Bản tuyên bố cũng nhắc đến một sự kiện đáng chú ý: Việt Nam vừa gia nhập Hội đồng Nhân quyền Liên Hợp Quốc với vai trò dẫn dắt thế giới về tôn trọng nhân quyền. Người Khmer Krom bày tỏ hy vọng rằng với tư cách thành viên của thiết chế nhân quyền cao nhất này, chính quyền Việt Nam sẽ tôn trọng các quyền cơ bản của cộng đồng Khmer Krom tương xứng với vị thế quốc tế đó.
Lời Kêu Gọi: Hãy Tự Đứng Lên Đòi Quyền
Bản tuyên bố kết thúc bằng lời kêu gọi đanh thép: “Nhân quyền là quyền tự nhiên mà mọi con người đều được hưởng — không phải đặc ân do bất kỳ cá nhân, chính phủ hay chế độ nào ban phát. Vì vậy, mỗi người Khmer Krom — những chủ nhân thực sự của vùng đất này — phải biết sử dụng đầy đủ các quyền của mình theo Tuyên ngôn Liên Hợp Quốc. Nếu chúng ta không tự đứng lên, sẽ không ai mang quyền đó đến dâng tận tay chúng ta.” Sự kiện diễn ra tại huyện Thạnh Trị, tỉnh Trà Vinh, thứ Bảy ngày 10/12/2022.
Leave a Reply