Ngày 10/12 hàng năm là Ngày Nhân quyền Quốc tế — ngày cả thế giới tôn vinh phẩm giá con người. Nhưng tại huyện Trà Cú, tỉnh Trà Vinh (mà người Khmer Krom gọi là huyện Thkôv, tỉnh Preah Trapang, thuộc vùng đất Kampuchea Krom), ngày này lại chứng kiến một cảnh tượng gây sốc: hơn 10 cán bộ mặc thường phục của chính quyền Việt Nam kéo đến một tư gia, thẳng tay ngăn cản người Khmer Krom tổ chức lễ kỷ niệm 75 năm Tuyên ngôn Nhân quyền Phổ quát của Liên Hợp Quốc.
Chặn cửa, đòi “giấy phép” giữa buổi lễ tại nhà riêng
Theo thông tin từ Đài Á Châu Tự Do (RFA), các cán bộ này không mặc sắc phục mà ăn mặc dân thường, xông vào nơi tổ chức buổi lễ và yêu cầu xuất trình giấy phép của chính phủ Việt Nam. Họ tuyên bố việc tổ chức lễ kỷ niệm này là “bất hợp pháp” vì không được cấp phép. Người Khmer Krom tham dự khẳng định đây là hành động cố tình gây áp lực, nhằm buộc họ giải tán. Tuy nhiên, bất chấp sự đe dọa, hơn 100 người Khmer Krom đến từ nhiều tỉnh thành trong vùng Kampuchea Krom vẫn kiên quyết ở lại và tiến hành buổi lễ đến tận cùng, với sự tham gia của 10 nhà sư được thỉnh đến để cúng dường.
“Họ làm vậy để cả thế giới thấy Việt Nam vẫn chà đạp quyền của chúng tôi”
Ông Thach Nhyk, một trong những người tham dự, chia sẻ với RFA ngay trong ngày 10/12 rằng ông và nhiều người Khmer Krom khác đang phải chịu đựng sự vi phạm nhân quyền nghiêm trọng từ phía chính quyền Việt Nam. Ông kêu gọi các tổ chức nhân quyền quốc tế lên tiếng bảo vệ quyền tự do tôn giáo và quyền tự do ngôn luận cho cộng đồng Khmer Krom:
“Thấy không, chỉ vì người Khmer chúng tôi tổ chức như vậy mà họ đã tìm cách ngăn cản, nói chúng tôi làm sai. Chính điều đó cho cả thế giới và người Khmer khắp nơi thấy rằng họ vẫn đang tiếp tục chà đạp quyền của chúng tôi — chúng tôi không có quyền gì cả.”
Cộng đồng Khmer Krom tại Australia và Mỹ đồng loạt lên tiếng
Không chỉ trong nước, sự kiện còn lan rộng ra cộng đồng Khmer Krom hải ngoại. Tại Melbourne, Australia, Hội Văn hóa Khmer Kampuchea Krom tổ chức lễ kỷ niệm với khoảng 30 người tham dự, với hai mục tiêu rõ ràng: gửi thư đến Cao ủy Nhân quyền Liên Hợp Quốc yêu cầu gây áp lực buộc Việt Nam chấm dứt đàn áp người Khmer Krom, và quyên góp tài chính hỗ trợ những người Khmer Krom đang bị giam giữ tại Thái Lan với tư cách người tị nạn. Chủ tịch hội, ông Lim Kimbin, cho biết ông tổ chức sự kiện này ngay tại nhà mình và tuyên bố người Khmer Krom sẽ không bao giờ chấp nhận để Việt Nam tiếp tục vi phạm nhân quyền của họ: “Người Khmer Krom không có tự do, bị bắt bớ, thậm chí chùa chiền và trường học cũng không được tự do hoạt động.” Tại Mỹ, Liên đoàn Khmer Kampuchea Krom cũng tổ chức lễ kỷ niệm vào ngày thứ Bảy tại văn phòng ở San Jose, bang California.
Nhà sư tị nạn: “Không ai muốn rời bỏ quê hương, nhưng bị áp bức thì phải ra đi”
Đại đức Ros Serei, một nhà sư Khmer Krom đang trú tại chùa Khmer Krom ở Melbourne, chia sẻ đầy xúc động rằng ngài tham dự sự kiện để nói lên nỗi đau của dân tộc mình với thế giới và kêu gọi Việt Nam chấm dứt vi phạm nhân quyền. Ngài nhấn mạnh: “Thanh niên Khmer Krom ai cũng đau đớn. Không ai muốn xa rời quê hương, nhưng chính vì sự áp bức, vì quyền lợi bị chà đạp mà chúng tôi phải tị nạn sang Australia.”
75 năm Tuyên ngôn Nhân quyền — và người Khmer Krom vẫn chờ được thừa nhận
Ngày Nhân quyền Quốc tế 10/12 được tổ chức hàng năm để kỷ niệm ngày Đại hội đồng Liên Hợp Quốc thông qua Tuyên ngôn Nhân quyền Phổ quát vào năm 1948 — văn kiện khẳng định các quyền bất khả xâm phạm của mọi con người, không phân biệt chủng tộc, màu da, tôn giáo, giới tính hay ngôn ngữ. Thế nhưng, cộng đồng Khmer Krom trong và ngoài nước đều nhận định rằng tình trạng nhân quyền của người Khmer Krom tại vùng đất Kampuchea Krom dưới sự kiểm soát của Việt Nam đang ngày càng tồi tệ, khi chính quyền địa phương liên tục ngăn cản, bịt miệng và đàn áp người dân tộc thiểu số này.
Leave a Reply