Một văn bản hành chính tưởng chừng bình thường nhưng lại gây chấn động cộng đồng Khmer Krom và các tổ chức nhân quyền quốc tế: Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Vĩnh Long chính thức ra thông báo không công nhận tiểu tăng Dương Khai (Yương Khay) là tu sĩ hợp pháp — lý do duy nhất được đưa ra là tên ông không có trong danh sách của Giáo hội.
Xuống tóc tu hành vẫn bị “xóa sổ” khỏi danh sách
Ngày 5/1/2023, tiểu tăng Dương Khai chính thức xuất gia tại chùa Mongkol Bori Tro Num Sek, tỉnh Vĩnh Long (trước đây là tỉnh Long Hồ, đổi tên từ ngày 1/3/2023). Tuy nhiên, chỉ ít ngày sau, Hòa thượng Thích Lệ Lạc — Chủ tịch thường trực Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh này — đã ký văn bản gửi đến trụ trì tất cả các chùa trong tỉnh, tuyên bố Dương Khai không phải tu sĩ hợp pháp. Văn bản khẳng định Giáo hội chưa từng nhận được đơn xin xuất gia hay giấy tờ chuyển tỉnh của tiểu tăng này, đồng thời quy kết vị trụ trì chùa Mongkol Bori — Đại đức Thạch Chantara — đã vi phạm cả giáo luật lẫn pháp luật nhà nước.
Không phải lần đầu bị “truy đuổi” khắp các tỉnh
Đáng chú ý, đây không phải lần đầu tiên chính quyền Việt Nam ra tay ngăn cản Dương Khai tu hành. Trước đó, vào ngày 13/1/2023, Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Yêu nước tỉnh Sóc Trăng cũng đã ban hành thông báo gửi đến trụ trì của 92 ngôi chùa và 38 trường Phật học trong tỉnh, yêu cầu không thừa nhận tư cách tu sĩ của Dương Khai. Thậm chí, thông báo này còn đi kèm lời đe dọa: bất kỳ trụ trì nào che giấu thông tin hoặc cho Dương Khai tá túc sẽ phải đối mặt với pháp luật.
Từng bị bắt hơn 10 lần — vẫn không khuất phục
Trước khi xuất gia, Dương Khai là một thanh niên Khmer Krom hoạt động tích cực trong lĩnh vực bảo vệ quyền lao động và nhân quyền. Ông từng bị chính quyền Việt Nam bắt giữ không dưới 10 lần và bị phạt nhiều lần vì phân phát tài liệu và tuyên truyền về quyền của người dân tộc thiểu số. Trên trang Facebook cá nhân, tiểu tăng Dương Khai khẳng định việc xuất gia của ông đã được sự đồng ý của cha mẹ và vị trụ trì, đồng thời nhấn mạnh: “Mỗi người đều có quyền xuất gia theo Phật giáo mà không cần phải xin phép chính quyền Việt Nam.”
HRW: Việt Nam đang đàn áp có hệ thống người Khmer Krom
Vụ việc này diễn ra trong bối cảnh Tổ chức Theo dõi Nhân quyền Quốc tế (Human Rights Watch – HRW) vừa công bố Báo cáo Nhân quyền Thế giới năm 2023, trong đó ghi nhận chính phủ Việt Nam đang gia tăng đàn áp các quyền cơ bản của công dân và tổ chức xã hội dân sự, bao gồm quyền tự do ngôn luận, lập hội, tụ tập ôn hòa, đi lại và tự do tôn giáo.
Ông Phil Robertson, Phó Giám đốc phụ trách khu vực châu Á của HRW, trả lời Đài Á Châu Tự Do rằng chính phủ Việt Nam đang liên tục sách nhiễu và phân biệt đối xử có hệ thống đối với cộng đồng Khmer Krom — bao gồm việc bắt giữ, thẩm vấn thanh niên, lãnh đạo cộng đồng và các tu sĩ dám lên tiếng, can thiệp vào nội bộ Phật giáo Khmer Krom, cản trở giáo dục bằng tiếng Khmer, và theo dõi một cách thù địch các lãnh đạo cộng đồng.
Quốc tế kêu gọi Hà Nội tôn trọng quyền của người Khmer Krom
Ông Robertson nhận định: “Không có gì lạ khi người Khmer Krom tức giận trước những hành vi vi phạm của chính quyền Việt Nam. Hà Nội coi người Khmer Krom là không trung thành chỉ vì họ là người Khmer.” Ông kêu gọi Việt Nam lập tức chấm dứt chiến dịch sách nhiễu, hủy bỏ các cáo buộc hình sự đối với các nhà hoạt động Khmer Krom đang bị giam cầm vì thực thi quyền của mình một cách ôn hòa, đồng thời thừa nhận bản sắc văn hóa và xã hội của cộng đồng này. Ông cũng kêu gọi Hoa Kỳ, Liên minh châu Âu và các đối tác thương mại, nhà tài trợ lớn của Việt Nam cần lên tiếng công khai về tình cảnh khó khăn của người Khmer Krom và yêu cầu Hà Nội tôn trọng quyền của họ.
Leave a Reply