Một sa di người Khmer Krom đang trở thành biểu tượng của cuộc đấu tranh âm thầm nhưng quyết liệt tại vùng đất Nam Bộ: thầy Dương Khải (Yuong Khay) — cựu nhà hoạt động nhân quyền, nay khoác áo cà sa — tuyên bố thà chết chứ không hoàn tục hay rời chùa, dù bị chính quyền và Giáo hội Phật giáo Việt Nam tìm mọi cách gây sức ép.
Giáo hội Phật giáo Việt Nam từ chối công nhận — lần thứ hai
Ngày 1 tháng 3, Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Sóc Trăng (Long Hồ) chính thức từ chối công nhận sa di Dương Khải là tu sĩ hợp lệ, với lý do ông không nộp đơn xin xuất gia và không có tên trong danh sách của Giáo hội. Đây là lần thứ hai phía Việt Nam ra quyết định tương tự. Trước đó, hồi đầu tháng 1, Ban Tăng sự yêu nước tỉnh Trà Vinh — quê hương của Dương Khải — cũng đã yêu cầu toàn bộ trụ trì trong tỉnh không được thừa nhận ông, đồng thời đe dọa truy cứu pháp lý bất kỳ vị sư nào dám chứa chấp ông trong chùa.
Liên đoàn Khmer Kampuchea Krom lên tiếng tố cáo
Liên đoàn Khmer Kampuchea Krom (KKF) đã lên án mạnh mẽ hành động của Giáo hội Phật giáo Việt Nam, gọi đây là hành vi đàn áp có hệ thống nhằm bóp nghẹt quyền tự do tín ngưỡng của cộng đồng Khmer Krom. Trưởng ban Liên tôn giáo của KKF, Đại đức Thi Thi Thamo, khẳng định sa di Dương Khải đã xuất gia đúng theo giới luật Phật giáo và hoàn toàn hợp lệ về mặt tăng đoàn:
“Việc Giáo hội Phật giáo Việt Nam không công nhận sa di Dương Khải tại chùa Tro Nem Sek là hành động đi ngược lại Phật pháp, vi phạm quyền tự do tôn giáo của người Khmer Krom với tư cách là dân tộc bản địa. Việc xuất gia của sa di Dương Khải là hoàn toàn hợp pháp.”
“Sinh ra một lần, chết cũng chỉ một lần” — lời thề của người tu sĩ trẻ
Trước làn sóng đàn áp liên tiếp, sa di Dương Khải không những không lùi bước mà còn công khai thề nguyện tiếp tục ở lại chùa Mangal Trapeang Num Sek để đấu tranh bảo vệ quyền dân tộc bản địa, bảo vệ các ngôi chùa và trường học Phật pháp khỏi bị nhà chức trách tịch thu hay phá hủy. Ông nói thẳng:
“Sinh ra một đời thì chỉ chết một lần thôi. Nếu họ cứ tiếp tục hại tôi vì tôi lên tiếng cho những gì thuộc về người Khmer chúng ta — thì khi chúng ta vạch trần sự thật, chính họ sẽ phải xấu hổ và sợ hãi.”
Ông cũng tiết lộ chính quyền tỉnh Trà Vinh đang gây áp lực lên cha mẹ ông, ép chủ nhà không cho gia đình ông thuê chỗ ở — một đòn trả thù nhằm vào người thân của người đấu tranh.
Lịch sử bị đàn áp: bị bắt, bị phạt tiền, bị Liên Hợp Quốc lên tiếng
Trước khi xuất gia, Dương Khải từng là nhà hoạt động nhân quyền người Khmer Krom. Chính quyền Việt Nam đã nhiều lần bắt giữ, thẩm vấn và phạt ông hàng trăm đô la vì đăng tải lên mạng xã hội các tài liệu về lịch sử và quyền của người Khmer Krom. Nghiêm trọng hơn, các chuyên gia nhân quyền Liên Hợp Quốc đã từng bày tỏ quan ngại về việc ông bị bắt, bị ép cung nhận tội với những hành vi ông không thực hiện. Liên Hợp Quốc đã gửi câu hỏi chính thức đến Chính phủ Việt Nam yêu cầu giải trình — nhưng đến nay vẫn chưa nhận được hồi âm.
Mỹ và quốc tế vào cuộc
Gần đây, Ủy ban Tự do Tôn giáo Quốc tế Hoa Kỳ (USCIRF) đã kêu gọi Chính phủ Việt Nam chấm dứt đàn áp tín ngưỡng của cộng đồng Khmer Krom, đồng thời thúc giục Chính phủ Mỹ can thiệp ngoại giao để ngăn chặn việc phá hủy các trường học dạy chữ Khmer và cơ sở thờ tự tại tỉnh Sóc Trăng. Các tổ chức nhân quyền quốc tế cũng ghi nhận Việt Nam liên tục can thiệp vào nội bộ Phật giáo Nam Tông Khmer, ngăn cản giáo dục bằng tiếng Khmer và theo dõi, sách nhiễu các lãnh đạo cộng đồng Khmer Krom một cách có hệ thống.
Tính đến ngày 9 tháng 3, sa di Dương Khải vẫn đang an trú tại chùa Mangal Trapeang Num Sek. Chính quyền Việt Nam chưa có hành động cưỡng chế nào thêm — nhưng sức ép vẫn chưa dừng lại.
Leave a Reply