Một quyết định gây chấn động từ Washington đang thắp lên hy vọng cho hàng nghìn người Việt đang sống chui lủi, nơm nớp lo sợ tại Thái Lan.Ngày 15/3, Ngoại trưởng Hoa Kỳ Marco Rubio tuyên bố hạn chế thị thực đối với các quan chức Thái Lan, thậm chí cả người nhà của họ, vì đã quyết định hoặc đồng lõa trong việc trục xuất hơn 40 tín đồ Hồi giáo người Duy Ngô Nhĩ về Trung Quốc hôm 27/2 vừa qua.
Đòn trừng phạt thẳng tay này không chỉ khiến Bangkok phải giật mình. Nó còn được kỳ vọng sẽ buộc chính quyền Thái Lan chùn tay, không dám tiếp tay cho chính phủ Việt Nam làm điều tương tự với cộng đồng người Việt tị nạn đang mắc kẹt nơi đây.
1.500 phận người sống trong nỗi sợ thường trực
Hiện có khoảng 1.500 người Việt đang tị nạn ở Thái Lan và chờ được tái định cư ở nước thứ ba. Trong số đó có rất nhiều người Thượng ở Tây Nguyên và người H’mông ở vùng núi Tây Bắc. Họ theo đạo Tin Lành thuộc các nhánh độc lập, bị ép bỏ đạo và buộc phải liều mình đào thoát khỏi Việt Nam.
Cay đắng hơn, vì Thái Lan chưa ký Công ước quốc tế về người tị nạn, những con người này không được phép đi làm và luôn đối mặt với nguy cơ bị Cảnh sát Thái bắt giữ bất cứ lúc nào, nhất là những ai chưa được Caoủy Liên Hiệp Quốc về người tị nạn cấp quy chế. Một khi sa lưới, họ có thể bị tống vào Trung tâm giam giữ người nhập cư (IDC), bị phạt tiền và thậm chí bị trục xuất về nước.
Bản án10 năm tù và cuộc truy đuổi xuyên biên giới
Điển hình rúng động nhất là trường hợp nhà hoạt động Y Quynh Bdap, đồng sáng lập tổ chức Người Thượng Vì Công lý (MSFJ). Ông đưa gia đình sang Thái Lan tị nạn từ năm 2018. Dù đã được cấp quy chế tị nạn và đang trong giai đoạn phỏng vấn để định cư tại Canada, ông vẫn bị Cảnh sát Thái Lan bắt giữa năm ngoái theo yêu cầu dẫn độ của Việt Nam, nơi ông đã bị tuyên án mười năm tù về tội danh “khủng bố” trong một phiên xử vắng mặt hồi đầu năm 2024.
Cuối năm ngoái, Tòa án hình sự Bangkok ra phán quyết cho phép trục xuất ông về nước, bất chấp Liên Hiệp Quốc và nhiều tổ chức nhân quyền kêu gào đòi trảự do. Chưa dừng lại, tháng trước Cảnh sát Thái Lan còn ập đến bắt giữ hơn 60 người Thượng đang tập trung cầu nguyện cho mẹ vợ ông Y Quynh Bdap vừa qua đời. Khoảng 43 người trong số đó hiện vẫn bị giam ở IDC, chờ được bảo lãnh tại ngoại với cái giá lên tới 1.500 đô la Mỹ mỗi người.
Theo trang Mạch Sống Media của BPSOS, Thái Lan thậm chí còn cho phép Công an Việt Nam và viên chức từ Đại sứ quán Việt Nam ở Bangkok vào tận IDC làm việc với những người bị bắt,ép họ “tình nguyện” hồi hương và hăm dọa sẽ đưa công an sang Thái Lan bắt sạch người Thượng tị nạn về nước.
Tia hy vọng le lói giữa bóng tối
Phản ứng trước lệnh trừng phạt của Hoa Kỳ, ông Thoan Siu, người Thượng theo đạo Tin Lành tư gia phải chạy khỏi Gia Lai vì bị đàn áp tôn giáo và tịch thu đất đai, nói thẳng với RFA: “Người tị nạn ở đây không an toàn, không chỉ người Duy Ngô Nhĩ. Hoa Kỳ mà không lên án thì mai mốt họ cũng đối xử với người tị nạn Việt Nam như vậy thôi. Nếu quốc tế không quan tâm không lên tiếng thì Chính phủ Thái bắt người và có thể trục xuất về Việt Nam.”
Ông Rahlan Su thuộc nhóm Tin Lành Đề Ga, đưa vợ và ba con sang Thái Lan tị nạn từ năm 2019, cho rằng đòn trừng phạt từ Mỹ có thể buộc Cảnh sát Thái Lan hạn chế bắt giữ người tị nạn. Tuy vậy, ông vẫn nơm nớp lo sợ vì gia đình mình đến nay vẫn chưa được cấp quy chế.
Thái Lan sẽ phải “trả giá đắt”?
Ông Nguyễn Đình Thắng, Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc tổ chức BPSOS có trụ sở tại Virginia, nhận định Thái Lan tuy không đàn áp tôn giáo trong nước nhưng lại sẵn sàng tiếp tay cho Việt Nam, Trung Quốc, Lào, Myanmar bắt giữ và trục xuất người tị nạn về nước. Ông tin rằng hành động của Ngoại trưởng Rubio sẽ tạo cú hích mạnh.
“Tôi tin rằng Thái Lan họ sẽ tạm ngưng lại và xét lại chính sách của họ thay vì vâng lời hoặc tuân thủ theo yêu cầu của Trung Quốc và Việt Nam. Thái Lan cũng phải cân bằng lại vì không muốn bị lên án bởi quốc tế thế giới tự do và có ảnh hưởng tới không chỉ quan hệ ngoại giao mà còn cả vấn đề địa chính trị và mậu dịch,” ông Thắng nói với RFA.
Ông bày tỏ hy vọng sau quyết định của Ngoại trưởng Rubio, Thái Lan sẽ không trục xuất năm người Duy Ngô Nhĩ còn lại và cả ông Y Quynh Bdap. BPSOS cho biết sẽ tiếp tục vận động Ủy hội Hoa Kỳ về Tự do Tôn giáo Quốc tế (USCIRF) cùng các định chế nhân quyền của Liên Hiệp Quốc gia tăng áp lực lên Bangkok.
Đáng chú ý, Thái Lan vừa được bầu vào Hội đồng Nhân quyền Liên Hiệp Quốc, đồng nghĩa hồ sơ nhân quyền của nước này sẽ bị cộng đồng quốc tế soi xét gắt gao. Theo ông Thắng, Thái Lan cần hiểu rằng họ sẽ phải trả giá rất đắt nếu nhượng bộ Việt Nam trong vụ Y Quynh Bdap. Cuộc chiến bảo vệ những người tị nạn Việt Nam nơi đất khách, xemra, vẫn còn dài phía trước.
Leave a Reply