Tòa án sơ thẩm Phnom Penh vừa ra quyết định bác đơn xin lấy lại hộ chiếu của ông Yeang Sothearin, cựu nhà báo Đài Á Châu Tự Do (RFA) tại Campuchia — một quyết định mà nhiều tổ chức nhân quyền gọi thẳng là hành động trả thù có hệ thống đối với nhà báo độc lập.
Xin đi thăm cha mẹ cũng bị từ chối
Ngày 3/4/2022, ông Yeang Sothearin đã chính thức gửi đơn lên thẩm phán điều tra sơ thẩm Phnom Penh — ông Pech Vicheadhora — xin được tạm sử dụng hộ chiếu. Lý do được nêu rõ trong đơn: ông muốn tham dự một sự kiện tại Hoa Kỳ vào tháng 5/2022 theo lời mời của Liên đoàn Khmer Krom, đồng thời muốn sang Việt Nam thăm cha mẹ già sau nhiều năm xa cách. Chỉ 4 ngày sau, ngày 7/4/2022, tòa trả lời bằng một văn bản ngắn gọn: bác đơn — không kèm bất kỳ lý do nào.
Phóng viên VOD đã liên hệ thẩm phán Pech Vicheadhora để hỏi lý do, nhưng không nhận được phản hồi. Người phát ngôn viện kiểm sát ông Plang Sophal từ chối bình luận và đẩy câu hỏi sang phía tòa án. Người phát ngôn tòa sơ thẩm Phnom Penh, ông Ey Rith, chỉ nói rằng “văn bản của thẩm phán đã nêu rõ lý do” — nhưng thực tế văn bản đó hoàn toàn trống rỗng về phần giải thích.
Không bị quản thúc, nhưng vẫn bị tước đoạt tự do
Điều đáng chú ý là theo chính ông Sothearin, tòa án chưa từng ra quyết định chính thức gia hạn lệnh kiểm soát tư pháp đối với ông kể từ khi chuyển hồ sơ sang xét xử. Nói cách khác, ông không còn bị quản thúc về mặt pháp lý, nhưng hộ chiếu vẫn bị giữ — một tình trạng mơ hồ, nửa tự do nửa giam cầm mà không có căn cứ pháp lý rõ ràng.
Ông Sothearin bày tỏ bức xúc: “Tôi nghĩ tòa án vẫn đang cố tình gây khó dễ cho tôi và ông Uon Chhin. Việc xin hộ chiếu chỉ để làm công tác cộng đồng Khmer Krom, vì tôi đang làm báo cho họ. Họ có vẻ lo lắng thái quá về tôi — đây là sự phân biệt đối xử nghiêm trọng.”
Ông cũng nhấn mạnh rằng việc bị thu hộ chiếu đồng nghĩa với việc ông không thể về thăm cha mẹ ở Việt Nam kể từ năm 2017 đến nay: “Đây là cách họ cắt đứt tình cảm của tôi với gia đình, và đồng thời là cách họ đe dọa tôi với tư cách một nhà báo.”
Bị bắt từ 2017, ngồi tù 1 năm vì tội danh “gián điệp”
Ông Uon Chhin và ông Yeang Sothearin — cả hai đều là cựu nhà báo RFA — bị bắt vào giữa tháng 11/2017 và bị giam tại nhà tù Prey Sar với tội danh “làm gián điệp cho nước ngoài”. Sau đó, tòa bổ sung thêm tội danh “sản xuất và tàng trữ tài liệu khiêu dâm”. Cả hai được tạm tha và đặt dưới sự giám sát tư pháp từ tháng 8/2018, nhưng đến nay vẫn chưa được trả lại hộ chiếu hay xóa bỏ các cáo buộc.
Tổ chức nhân quyền: “Tòa án đang dùng pháp luật để trừng phạt nhà báo”
Ông Seng Senkaruna, phát ngôn viên tổ chức nhân quyền ADHOC, lên tiếng mạnh mẽ: “Đây là sự tiếp diễn của hành vi đàn áp đối với cả hai nhà báo. Nếu chính phủ và tòa án không trả lại tài sản và không hủy cáo buộc, điều đó chỉ làm tổn hại thêm uy tín của hệ thống tư pháp Campuchia.” Ông nhấn mạnh rằng việc bị tống giam rồi ra tù nhưng vẫn không có đủ tự do để hành nghề là điều không thể chấp nhận được và phải chấm dứt ngay lập tức.
Ông Sothearin kêu gọi: “Tôi đề nghị chính phủ, các cơ quan chức năng xem xét lại — vụ việc đã kéo dài quá lâu. Hãy hủy bỏ cáo buộc nếu không có bằng chứng. Chúng tôi chưa có tội mà đã bị giam 1 năm. Đến bây giờ vẫn chưa có đủ tự do như một công dân bình thường.”
===
Leave a Reply