Tổ chức Theo dõi Nhân quyền Quốc tế (Human Rights Watch – HRW) vừa lên tiếng cảnh báo khẩn cấp về một sắc lệnh mới cực kỳ nguy hiểm vừa được chính quyền vùng Tigray, Ethiopia ban hành vào đầu tháng 6/2026 — cho phép nhà cầm quyền địa phương ép buộc dân thường nhập ngũ, đồng thời quy định án tử hình và phạt tù nặng nề cho bất kỳ ai dám lên tiếng phản đối.
Sắc Lệnh Gây Sốc: Chỉ Trích Là Tù, Trốn Lính Là Chết
Đảng chính trị chủ chốt tại Tigray — Mặt trận Giải phóng Nhân dân Tigray (TPLF) — đã thông qua sắc lệnh này trong bối cảnh căng thẳng leo thang với chính quyền liên bang Ethiopia. Văn bản sử dụng ngôn ngữ mơ hồ, phạm vi cực kỳ rộng và mở ra cánh cửa cho vô số hành vi lạm quyền nghiêm trọng.
Cụ thể, sắc lệnh áp đặt án tử hình cho các tội danh như “gây thiệt hại cho vật tư quốc phòng chiến lược”, “đe dọa nghiêm trọng hòa bình và an ninh Tigray”, hay “cộng tác với kẻ thù” — những khái niệm cố tình bỏ ngỏ để dễ bề áp dụng tùy tiện. Bên cạnh đó, bất kỳ ai dám chỉ trích chiến dịch tuyển quân hoặc kêu gọi kháng cự có thể lãnh án tù lên tới 25 năm. Người trốn lệnh nhập ngũ hoặc đào ngũ sẽ bị phạt tiền tới 50.000 Birr Ethiopia (tương đương khoảng 315 USD).
Bắt Trẻ Em, Truy Bắt Tận Nhà — Ác Mộng Đang Tái Diễn
Theo báo cáo từ các tổ chức nhân quyền địa phương và truyền thông, lực lượng Tigray đang tiến hành các đợt truy quét hàng loạt, đi từng nhà bắt người nhập ngũ — kể cả trẻ em. Chính quyền địa phương còn bị tố cáo trừng phạt cả cha mẹ và con cái của những người trốn lệnh động viên. Hậu quả là làn sóng người dân hoảng loạn bỏ trốn khỏi vùng Tigray ngày càng gia tăng.
HRW cũng nhận định rằng mô hình động viên cưỡng bức này có những nét tương đồng đáng lo ngại với hệ thống nghĩa vụ quân sự khét tiếng của Eritrea — từng bị Liên Hợp Quốc và nhiều tổ chức nhân quyền lên án vì tuyển quân cưỡng bức, phục vụ quân sự vô thời hạn, hạn chế tự do đi lại và trừng phạt cả gia đình người đào ngũ.
Vùng Đất Chưa Lành Vết Thương Lại Sắp Chìm Vào Bão Lửa?
Tigray vừa trải qua cuộc xung đột tàn khốc kéo dài hai năm (2020–2022) với vô số tội ác chiến tranh và tội ác chống lại loài người được ghi nhận. Thỏa thuận ngừng bắn Pretoria ký tháng 11/2022 tuy chấm dứt giao tranh nhưng các vi phạm nhân quyền vẫn tiếp diễn. Từ năm 2025, căng thẳng giữa TPLF và chính quyền liên bang Ethiopia lại leo thang, với cả hai bên cáo buộc nhau tái vũ trang và đe dọa chiến tranh có thể bùng phát bất cứ lúc nào.
Ngày 5/5/2026, TPLF đã tái chiếm quyền kiểm soát Tigray, lật đổ chính quyền lâm thời do liên bang hậu thuẫn, với cáo buộc rằng chính phủ liên bang cố tình khiêu khích bằng cách cắt ngân sách vùng — bao gồm cả lương công chức.
Cộng Đồng Quốc Tế Cần Hành Động Ngay
“Người dân Tigray vẫn chưa hồi phục sau cuộc xung đột tàn phá, chính quyền vùng không thể đối phó với căng thẳng chính trị bằng cách ép dân thường vào quân ngũ và trừng phạt người dám lên tiếng phản đối,” bà Laetitia Bader, Phó Giám đốc phụ trách châu Phi của HRW, cảnh báo.
HRW kêu gọi Liên minh châu Phi (AU), cùng các quốc gia từng hỗ trợ thực thi thỏa thuận Pretoria như Kenya, Nam Phi, Hoa Kỳ và các nước thành viên EU, cần công khai và riêng tư gây áp lực buộc chính quyền Tigray dừng ngay chiến dịch tuyển quân cưỡng bức và rút lại sắc lệnh nguy hiểm này. Cơ chế giám sát của AU cũng cần khẩn cấp điều tra và công bố báo cáo về tình trạng tái động viên lực lượng vũ trang đang diễn ra.
Leave a Reply